الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
414
دقائق العلاج ( فارسي )
بر اين تباهى از كبد است ، همچنين اگر همراه با مدفوع خون يا صفرا بيرون بيايد مىگوئيم كه علت در كيسه صفرا است ، اگر سودائى ببينيم مىانديشيم كه علت از طحال است و اگر بلغم همراه آن باشد به نظر مىرسد كه علت از همه اندامها بخصوص از ريه است ، اگر آب مدفوع زياد باشد مىفهميم كه خرابى از كليهها است و به همين دليل پيشاب و مدفوع در اندازه خود از حد طبيعى بيرون رفته و بر خلاف يكديگرند . اگر مدفوع خارج از وضع طبيعى دفع شد عيب در رودهها و رگهاى مربوط به آن است و اين بيمارى ليزى رودهها مىباشد بنابراين درست بينديش و جاهاى فساد را شناسائى كن . گاه فساد از گرد آمدن چيزهايى كه نبايد باهم باشند و يا از جهت كميت و نوشيدن نابهنگام مواد آبكى و مانند آنست . اين بيمارى در حقيقت مادر بيماريها است ، اگر بخارى زياد باشد بسوى سر انسان مىرود و سبب سردرد و ماليخوليا مىشود اگر مقدار مواد كم و نفسانيت آنها زياد باشد داخل در اندرون بدن مىشود و استسقاء طبلى را پديد مىآورد و يا باندامها مىرود و استسقاء گوشتى و قرحه ها ، برص ، خوره و مانند آن پيدا مىشود ، اگر مواد ملحى آن زياد باشد به اندامهاى پائينى مىرود و بيماريهائى مانند نقرس ، عرق النساء ( سياتيك ) ، واريس ، داء الفيل ( بزرگ شدن بسيار زياد پا ) و مانند آن را ايجاد مىكند . در هريك از اين حالات علامتهائى وجود دارد از قبيل ضعف معده ، كمى اشتها ، احساس نكردن گرسنگى ، خفقان ، لاغرى ( اگر از گرمى باشد ) ، باد گلو ، سكسكه ، قرقر ( اگر از سردى باشد ) و ديرهضمى ( اگر از خشكى باشد ) ، زيادتى آب دهن و لينت مزاج ( اگر رطوبتى باشد ) . اما اين بيمارى از قرحه هاى معده يا روده است كه در اين هنگام طبيعت غذا را نگه نمىدارد و آن را از خود مىراند ، نشانيش بدبوئى دهن ، پيدا شدن جوشهائى در مرى و دهن